Te jetosh me Islam, si praktikant/e e kesaj feje madheshtore, nuk presupozon te jemi si engjejt , por nder te tjera do te thote te jetojme ne teori dhe praktike me moralin e Kuranit te shenjte, me moralin e larte te sjelljes se Profetit te Meshires, a.s
Bindja ndaj Krijuesit, dhe Profetit alejhi selam, kenaqesia e Allahut, dhe jeta me perspektiven e lumtur, sigurohet, duke ju permbajtur dhe zbatuar cdo ajet te Kuranit Fisnik.
Tefsir dhe disa prej begative, dobi te ajetit 90 te Sures Nahl,Kuran:
Ajeti 90 i sures En-Nahl përmbledh themelet e moralit dhe marrëdhënieve njerëzore në Islam. Allahu urdhëron: drejtësinë, bamirësinë dhe ndihmën për të afërmit; dhe ndalon: imoralitetin, veprat e shëmtuara e dhunën. Për shkak të kësaj përmbajtjeje madhështore, ky ajet lexohet në çdo hytbe të xhumasë. [1, 2]
Përkthimi i plotë i ajetit sipas përkthimit të Kuranit në gjuhën shqipe:
"Në të vërtetë, Allahu urdhëron drejtësinë, bamirësinë dhe ndihmën për të afërmit, si dhe ndalon imoralitetin, veprat e shëmtuara dhe dhunën. Ai ju këshillon, në mënyrë që ju t'ia vini veshin." [1]
Analiza (Tefsiri) e Urdhrave dhe Ndalesave
Dijetarët e tefsirit (komentuesit e Kuranit) shpjegojnë se ky ajet përmban gjashtë parime universale që rregullojnë jetën individuale dhe shoqërore, të ndara në tri urdhra dhe tri ndalesa: [1]
1. Tre Urdhrat (Bazat Pozitive)
- Drejtësia ('Adl): Kërkon dhënien e hakut dhe mbajtjen e baraspeshës në çdo gjë. Nënkupton qëndrueshmëri në të vërtetën dhe mosanësi, qoftë ndaj miqve apo kundërshtarëve, pa tejkaluar kufijtë. [1, 2]
- drejtësia është më e rëndësishme dhe më parësore
- Kjo ndodh sepse drejtësia është një detyrim (farz) që vendos barazinë dhe jep të drejtat që i takojnë çdokujt, ndërsa bamirësia është një veprim vullnetar (synet/nafile) që vjen pasi të jenë përmbushur detyrimet. [1], por qe eshte e obliguar ne kete ajet
- Këndvështrimi rreth këtyre dy koncepteve në fikhun islam përmblidhet në këto pika kryesore:
- Drejtësia është bazë: Ajo nënkupton dhënien e hakut (të drejtës) dhe kryerjen e obligimeve ndaj Allahut dhe njerëzve. Është themeli i shoqërisë dhe nuk mund të anashkalohet.
- Bamirësia është shtesë: Bamirësia (ose ihsani) është tejkalimi i detyrës, siç eshte bamiresia ndaj njerezve ose dhënia e ndihmes. [1, 2]
- Bamirësia (Ihsan): Është një shkallë , qe e ngjit njeriun më lartë e fisnikeron njeriun qe karakterizohet nga drejtësia. Nëse drejtësia është marrja dhe dhënia e asaj që të takon, bamirësia është dhënia më shumë sesa detyrimi dhe falja e asaj që të falet. [1]
- Kujdesi ndaj të afërmve (Ita'i dhil-kurba): Ndihma materiale, mbajtja e lidhjeve farefisnore dhe vizitat e rregullta që konsolidojnë familjen dhe komunitetin. [1, 2]
2. Tri Ndalesat (Bazat Negative)
- Imoraliteti (Fahsha'): Çdo veprim i shëmtuar që tejkalon kufijtë e moralit, i tillë si: tradhtia bashkëshortore, shpifja,vjedhja apo çdo gjë që konsiderohet si e turpshme.
- Veprat e neveritshme/të këqija (Munker): Të gjitha sjelljet, veprimet dhe zakonet që janë haptazi të dëmshme, të ndaluara nga feja dhe të refuzuara nga shoqëria e shëndoshë.
- Dhuna dhe shtypja (Bagjy): Shkelja e të drejtave, padrejtësia dhe agresioni ndaj të tjerëve, qoftë në pasuri, nder apo jetë. [1, 2]
Disa Edukata (Mësime) të nxjerra nga Ajeti
Në fund të ajetit, Allahu thotë: "Ai ju këshillon, në mënyrë që ju të merrni mësim." [1]
- Edukimi i vetëkontrollit: Ajeti synon të ndërgjegjësojë njeriun dhe jo vetëm ta detyrojë atë. Këshilla që jepet përmes këtij ajeti është mjeti për t'u kthyer në rrugën e drejtë dhe për të kujtuar qëllimin e krijimit. [1]
- Zgjidhja për çrregullimet morale: Nga pikëpamja e mendimtarëve islamë, të gjitha devijimet e njeriut burojnë nga tre elemente kryesore: epshi i tepruar (që sjell imoralitetin), zemërimi i pakontrolluar (që sjell dhunën) dhe dëshira djallëzore për t'u ngritur mbi të tjerët, hedhja balte mbi reputacionin dhe vlerat qe demostrojne, uzurpimi te mirave,qe ua ka dhuruar Allahu, dhe i kane fituar me ndihmen e Tij me pune te ndershme,me djerse, perpjekja per t'i neperkembur te drejtat e tyre dhe per t'i shtypur padrejtesisht, per t'i percare nga ligesia dhe zilia ndaj miresive te tyre. Ky ajet shërben si "terapi" e përsosur morale kundër këtyre prirjeve. [1]
Për më shumë hollësi rreth kontekstit historik dhe komentimeve të detajuara, mund të lexoni Shpjegimin e Sures En-Nahl në platformën Quran.com.
Ndikimi i të mësuarit përmendësh të Kuranit të Shenjtë në vetëpastrimin dhe ndërtimin e vetëdijes 2 janar 2026 Dr. Sabya bint Abdul Rashid Al-Balushi